Εξοδευτήριος λόγος για τον πατέρα Ευσέβιο στο
Πρωτάτο
Σεβασμιότατοι Άγιοι Αρχιερείς, Άγιε
Πρωτεπιστάτα, Πανοσιολογιότατοι Άγιοι Καθηγούμενοι, Άγιοι Αντιπρόσωποι των
Ιερών Μονών, πολυσέβαστοι Άγιοι Γέροντες, σεβαστοί πατέρες και πεφιλημένοι εν
Χριστώ αδελφοί.
«Οι κλαίοντες ως μη κλαίοντες και οι χαίροντες
ως μη χαίροντες· παράγει γαρ το σχήμα του κόσμου τούτου».
Συναχθήκαμε σήμερα εδώ, στον πάνσεπτο Ναό του
Πρωτάτου, και μάλιστα μέσα στην πανευφρόσυνη περίοδο της εορτής της Κοιμήσεως
και της Μεταστάσεως της Υπερευλογημένης Θεοτόκου, εφόρου και προστάτιδος του
ιερού ημών τόπου, για να εξοδιάσουμε τον υπέρ λίαν αγαπημένο και πολύκλαυστο
αδελφό μας, πατέρα Ευσέβιο.
Μπορεί μεν το δάκρυ να μη στερεύει από τα μάτια
μας, επιμένοντας σταγόνα-σταγόνα να αυλακώνει τις παρειές των προσώπων μας.
Πλην όμως «παράγει το σχήμα του κόσμου τούτου». Φεύγουν, δηλαδή, διαρκώς σαν
σκιά τα εξωτερικά φαινόμενα της ζωής αυτής και των ανθρωπίνων συναισθημάτων
μας.
Εκείνο που μένει αναλλοίωτο και βιώνεται
εμπειρικά είναι η χαρά που ξεχειλίζει από τις καρδιές μας.
«Και την χαράν υμών
ουδείς αίρει αφ’ υμών».
Η χαρά αυτή είναι υπερπληρωμένη.
Μπορεί ο ανθρώπινος και αγιαστικός πόνος, τώρα
που μας επισκέφθηκε, να αγγίζει την ύπαρξή μας ολόκληρη.
Μπορεί ο πόνος να
επισκέπτεται την ύπαρξή μας ολόκληρη και «καθ’ υπερβολήν εβαρήθημεν υπέρ
δύναμιν, ώστε εξαπορηθήναι ημάς και του ζην».
Έχουμε, όμως, εδραία την πεποίθηση ότι σήμερα
προπέμπουμε έναν στρατιώτη Ιησού Χριστού, έναν πραγματικό μοναχό, ο οποίος
εκπλήρωσε τον σκοπό του αγγελικού σχήματος, τήρησε τις φρικτές υποσχέσεις που
έδωσε την ώρα της κουράς του και μπορεί με παρρησία να σταθεί ενώπιον του
δικαίου Κριτού.
Τώρα που «ο καιρός της αναλύσεώς του εφέστηκε»,
μπορεί να λέγει:
«Τον αγώνα τον καλόν ηγώνισμαι, τον δρόμον
τετέλεκα, την πίστιν τετήρηκα. Λοιπόν απόκειταί μοι ο της δικαιοσύνης
στέφανος».
Έχουμε χαρά ως συνοδεία, ως Ιβηριτική αδελφότητα
και ως αγιορείτικη κοινότητα, που συνοδεύουμε σήμερα τον αδελφό μας Ευσέβιο.
Όχι πλέον ενώπιον της Ωραίας Πύλης του ναού, αλλά μπροστά στην υπέρκαλλη θύρα
του Παραδείσου.
Και τον εναποθέτουμε στον νέο γέροντά του, τον
Τίμιο Πρόδρομο, τον οδηγητή των σεσωσμένων μοναχών μέσα στο ανέσπερο φως της
Βασιλείας του Θεού.
Μου είπε κάποιος πολιός γέροντας, ο οποίος
βρίσκεται ανάμεσά μας:
«Χίλιοι άνθρωποι να μου πουν καλά λόγια για
έναν μοναχό, δεν μου κάνει αίσθηση. Εκείνο που βαραίνει και έχει σημασία είναι
η γνώμη του γέροντά του».
Και εγώ, ο ταλαίπωρος, ομολογώ ενώπιόν σας με
στεντορεία φωνή, κάνοντας μία μικρή παραλλαγή στο απολυτίκιο του προστάτη Αγίου
του κελιού μας, του Τιμίου Προδρόμου:
«Μνήμη δικαίου μετ’ εγκωμίων· σοι δε αρκέσει η
μαρτυρία του γέροντός σου, Ευσέβιε».
Να έχεις την ευχή μου, γλυκό μου παιδί.
Ανέπαυσες την καρδιά μου.
Να σε αναπαύσει ο Θεός εν χώρα ζώντων.
Υπήρξες ένα από τα μεγαλύτερα δώρα του Θεού στη
ζωή μου και στη ζωή της συνοδείας μας.
Να εύχεσαι για την άθλια ψυχή μου, εκεί
κοντά στον γλυκύ Ιησού όπου βρίσκεσαι, τον οποίο αγάπησες εξ όλης της ισχύος
σου από τα παιδικά σου χρόνια και κοντά στον οποίο διακαώς ποθούσες να φθάσεις.
Έτρεξες, όμως, πολύ γρήγορα, παιδί μου.
Ευχαριστώ τον Θεό που με αξίωσε επί δεκαεπτά
χρόνια να σε διακονήσω ως γέροντάς σου.
Σεβαστοί μου γέροντες, είστε και εσείς διάκονοι
ψυχών και έχουν λευκανθεί οι πώγωνές σας στην άρση του σταυρού της πνευματικής
πατρότητας.
Γνωρίζετε από την πολύχρονη εμπειρία σας τι σημαίνει να υπομένει
και να σηκώνει ο γέροντας έναν δύστροπο μοναχό, αλλά, σε άλλη περίπτωση, να
αναπαύεται πλήρως στη σωφροσύνη του υποτακτικού του.
Εξάλλου, είναι γνωστό το γνωμικό που λέει ότι,
εάν ο υποτακτικός χρειάζεται ένα βαγόνι υπομονή, ο γέροντας χρειάζεται μία
αμαξοστοιχία.
Ο καλός υποτακτικός είναι πρίγκιπας.
Ο καλός
γέροντας είναι σταυροφόρος.
Σας διαβεβαιώ ότι ουδέποτε βρέθηκα σε δύσκολη
θέση για το αν θα μιλήσω στον πατέρα Ευσέβιο, τι θα του πω, αν θα το πω και πώς
θα το πω.
Πάντοτε γνώριζα την απάντησή του:
«Ιδού εγώ. Να είναι ευλογημένο».
Όταν, με μεγάλη οδύνη ψυχής, θα φεύγαμε από το
μοναστήρι μας, τη Μεγάλη Παναγία Σάμου, μετά από δεκαπέντε χρόνια αναστήλωσης
της Μονής, κυριολεκτικά μέσα από τις στάχτες της, ζήτησα τη γνώμη των αδελφών.
Οι πατέρες, με πολύ σεβασμό, κατέθεσαν τον
λογισμό τους, αφήνοντας στον γέροντα, με εμπιστοσύνη, τη διακριτική ευχέρεια να
χειριστεί το θέμα της παραμονής ή της φυγής μας.
Όταν ρώτησα τον πατέρα Ευσέβιο για το τι θα
κάνουμε, ενώ γνώριζα την ανάπαυσή του με την προοπτική να έρθουμε στο Άγιον
Όρος, εκείνος μου απάντησε:
«Ό,τι πείτε εσείς, γέροντα.
Αν πείτε να
μείνουμε, θα μείνω.
Αν πείτε να φύγουμε, θα φύγω».
Του εξήγησα ότι δεν το έθετα ως θέμα υπακοής,
αλλά ότι θα ήθελα να ξέρω τι τον αναπαύει.
«Ό,τι αναπαύει εσάς, γέροντα, αυτό με
αναπαύει»,
μου απάντησε.
Όταν τον πίεσα αρκετά, λέγοντάς του:
«Έχω
ανάγκη, παιδί μου,
αυτήν τη στιγμή να μου πεις τη γνώμη σου.
Σε παρακαλώ, πες
μου τη γνώμη σου»,
εκείνος ζορίστηκε πολύ και δάκρυσε.
Χτύπησε απαλά το χέρι στο γόνατό του και,
σαν
μικρό παιδί που απολογείται για την αδυναμία του,
μου είπε:
«Μα δεν έχω γνώμη, γέροντα.
Ό,τι θέλετε εσείς».
Έγραψε σε ένα σημείωμά του, πίσω από την πόρτα
του κελιού:
«Αναπαύω τον γέροντα, αναπαύω τον Χριστό.
Έτσι
αναπαύεται η ψυχή μου».
Το σημείωμα υπάρχει ακόμη εκεί,
κολλημένο στην
πόρτα του κελιού.
Όταν ήρθε η ώρα της ρασοφορίας του, κατεβήκαμε
στη Μητρόπολη για να πάρουμε την ευχή του επισκόπου μας, του Σεβασμιότατου
Μητροπολίτη Σάμου, κυρίου Ευσεβίου.
Γνώριζα ότι ο δεσπότης δεν είχε δώσει σε
κανέναν το όνομά του.
Ούτε σε εμάς, με τον πατέρα Θεόφιλο, όταν πρωτοπήγαμε στο
μοναστήρι ούτε στους άλλους πατέρες ούτε σε κανέναν σε ολόκληρη τη Μητρόπολη
μέχρι και σήμερα.
Ευσέβιος δεν υπήρχε.
Ενώ είχα τον λογισμό να του το προτείνω,
δίσταζα για να μην τον φέρω σε δύσκολη θέση.
Ακριβώς τη στιγμή εκείνη,
δείχνοντας τον Θεόδωρο
–αυτό ήταν το κοσμικό του όνομα–
μου είπε:
«Αυτόν να τον βγάλεις Ευσέβιο».
Δύο χρόνια αργότερα, στη χειροτονία του, καθώς
ξεπροβοδίζαμε τον δεσπότη μετά την τράπεζα, μαζί με τους πολλούς πατέρες της
Μητροπόλεως, είπε μπροστά σε όλους:
«Τι να σας πω, πατέρες;
Σήμερα το χέρι μου
κόλλησε πάνω στο κεφάλι του πατρός Ευσεβίου.
Έχω κάνει τόσες χειροτονίες.
Πρώτη
φορά αισθάνομαι τόση χαρά και χάρη».
Ακριβώς αυτή η χάρη, την οποία αισθάνθηκε ο
επίσκοπος, ακτινοβολούσε στα μάτια του πατρός Ευσεβίου και ζωγραφιζόταν επάνω
στο πρόσωπό του με ωραίες πινελιές, μεγάλη χαρά και πλατύ χαμόγελο.
Πολλοί πατέρες εδώ, στις Καρυές,
αλλά και όσοι
άλλοι τον γνώριζαν,
μας λένε:
«Θα μας λείψει το χαμόγελό του».
Είχε χάρισμα στην ψαλτική.
Γλυκαινόταν
υπερβολικά με την εκκλησιαστική μουσική και στο ψάλσιμό του έβγαζε αυτήν τη
γλυκύτητα.
Δεν υπερηφανευόταν αν τον έβαζαν σε πανήγυρη
κελιού πρώτο στο αναλόγιο.
Ούτε παρεξηγούνταν αν του ζητούσαν να κάνει
ισοκράτημα.
Ούτε χαλούσε ο λογισμός του αν τον άφηναν στο τελευταίο στασίδι.
Κάποτε, σε μία κελιώτικη αγρυπνία, έψαλλε στον
δεξιό χορό.
Στο τέλος ήρθε ο τυπικάρης και μου είπε:
«Γέροντα, σας ευχαριστώ για τον πατέρα Ευσέβιο.
Πρώτον, γιατί μένει πάντοτε στο στασίδι του και δεν τον ψάχνω.
Και, δεύτερον
και κυριότερον, δεν με δυσκολεύει,
διότι ό,τι του πω θα το πει χωρίς δεύτερη
κουβέντα».
Του είπα:
«Γέροντα, και το “Μακαρία η οδός” να του πεις,
θα το ψάλει για κοινωνικό».
Και μου απάντησε:
«Είμαι βέβαιος γι’ αυτό».
Συνεπής στον κανόνα του,
ακριβής στην υπακοή
του,
τακτικός στη μελέτη του,
πρόθυμος στη διακονία του.
Θα μπορούσα για καθένα
από αυτά που ανέφερα
να διηγηθώ περιστατικά από τη ζωή του.
«Επιλείψει με γαρ
διηγούμενον ο χρόνος».
Σε όλη αυτή τη διάρκεια του μεγάλου πειρασμού
και της σκληρής δοκιμασίας της συνοδείας μας, επισκέφθηκαν το κελί
καθηγούμενοι, γέροντες και πατέρες.
Όλοι υπήρξατε και συνεχίζετε να είστε
συγκυρηναίοι στην άρση του σταυρού που μας εμπιστεύθηκε ο Χριστός.
Σας χρωστούμε ευγνωμοσύνη και ένα διαρκές
αντίδωρο προσευχής.
Ένας γέροντας, θέλοντας να μας απαλύνει τον
πόνο και να σκουπίσει το δάκρυ της οδύνης μας με το μάκτρο της αγαπώσης καρδίας
του, μας είπε:
«Θα δώσει ο Θεός να έρθουν και άλλοι μοναχοί».
Του απάντησα:
«Να δώσει ο Θεός, γέροντα.
Ευλογημένο.
Το
δύσκολο είναι ότι ο πατήρ Ευσέβιος
έχει βάλει πολύ ψηλά τον πήχη».
Από νεαρή ηλικία ενατένιζε, με συστολή πάντοτε,
ψηλά, προς τον Ηγαπημένο της καρδιάς του, τον Ιησού Χριστό.
Τον αξίωσε ο Θεός να γεννηθεί σε μία οικογένεια
με γνήσιο εκκλησιαστικό φρόνημα, από γονείς ευσεβείς, με βαθιά πνευματική ζωή,
και αδέλφια που αγωνίζονται συνειδητά κατά Θεόν.
Η πρώτη του αδελφή διακονεί στην Ορθόδοξη
Ιεραποστολή στο Κονγκό της Αφρικής, με περίσσια αυταπάρνηση.
Ανδρώθηκε πνευματικά μέσα στη ζωή της Εκκλησίας
και, παράλληλα, μέσα στην κατηχητική διακονία της Ορθοδόξου Αδελφότητος
Θεολόγων «Ο Σωτήρ».
Ο πνευματικός προϊστάμενός του,
ο πατήρ
Αστέριος,
βρίσκεται προσευχόμενος ανάμεσά μας.
Τους ευχαριστούμε για ό,τι προσέφεραν.
Εμείς παραλάβαμε ένα γόνιμο χωράφι, το οποίο
ήταν έτοιμο να δεχθεί τη Χάρη του Θεού και να βλαστήσει τους δυνατούς καρπούς
της μοναχικής ζωής.
Σπούδασε τη θεολογία όχι τόσο στο πανεπιστήμιο,
όσο στο σκάμμα του μονήρους βίου.
Ήταν πολυτάλαντος:
νέος, ιερέας, ψάλτης,
αγιογράφος,
πολύτιμος για ένα αγιορείτικο κελί.
Μα, πάνω από όλα, ήταν δύο
λέξεις:
Καλός μοναχός.
Ο Χριστός υπήρξε το κέντρο της ζωής του και το
μόνο εράσμιο πρόσωπο της καρδιάς του.
Όπως είχε πρωτιές και μετάλλια στον αθλητικό στίβο,
έτσι τον χαροποιούσε να τρέχει συνέχεια προς τον Χριστό.
Έτρεξες, όμως, πολύ γρήγορα, παιδί μου, και
έκοψες πολύ σύντομα το νήμα της τελειώσεώς σου, εκεί όπου σε περίμενε ο
Αθλοθέτης Χριστός.
Όχι για να σου χαρίσει ακόμη ένα μετάλλιο, αλλά το αμάραντο
στεφάνι της αιώνιας Βασιλείας.
Ευχαριστούμε τον δωρεοδότη Χριστό, που μας
έδωσε εσένα ως πολύτιμο δώρο μέσα στη μοναχική μας πορεία.
Πονάει η καρδιά, διότι τα μάτια μας δεν θα
ξαναδούν σε αυτήν τη ζωή τη θέα του φωτεινού και χαρούμενου προσώπου σου.
Χαίρεται και αγάλλεται η ψυχή μας,
διότι
αποκτήσαμε πρεσβευτή στον ουρανό
και μέτοχο του αγγελικού τάγματος.
Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν.
«Κύριος έδωκεν, Κύριος αφείλετο·
είη το όνομα
Κυρίου ευλογημένον».
Ευγνώμονες ευχαριστίες εκφράζουμε προς τους
Αγιότατους Αρχιερείς που βρίσκονται σήμερα εδώ ως συμπαραστάτες μας,
προσφέροντας τις επισκοπικές τους ευχές για την ανάπαυση της ψυχής του
πεφιλημένου αδελφού μας.
Μας συγκινεί βαθύτατα να έχουμε την ευχή σας.
Εκ μέσης καρδίας ευχαριστούμε τον Άγιο
Πρωτεπιστάτη, την Ιερά Επιστασία και την Ιερά Κοινότητα του ιερού τόπου μας για
την ευλογία να πραγματοποιηθεί η Εξόδιος Ακολουθία στον πάνσεπτο Ναό του
Πρωτάτου, αλλά και για τη διάθεση της τράπεζας και του ξενώνα για όσους
αδελφούς ήρθαν από μακριά.
Βάζουμε μετάνοια προς τα τίμια πρόσωπά σας,
Άγιοι Καθηγούμενοι και Άγιοι Αντιπρόσωποι των Ιερών Μονών της Αθωνικής
Πολιτείας μας, για την ποικιλότροπη πνευματική αρωγή και την ψυχική
συμπαράσταση προς τη συνοδεία μας, αλλά και για τη σημερινή ευχετική παρουσία
σας.
Ολόθερμες ευχαριστίες προς τον Άγιο Καθηγούμενο
της Μονής Βατοπεδίου, σεβαστό Γέροντα Εφραίμ, για τη μεταφορά του σκηνώματος
του πατρός Ευσεβίου, αλλά και αρκετών άλλων οι οποίοι ήρθαν σήμερα από τη
Λάρισα και από άλλα μέρη της Ελλάδος, τόσο με το ταχύπλοο όσο και με τα
αυτοκίνητα της Μονής.
Και επίσης για τη γενναία παρουσία του ιδίου
και της εν Χριστώ αδελφότητός του στην πορεία της μικρής συνοδείας μας.
Τι να πρωτοαναφέρω για τον υπερσεβάσμιό μας
Γέροντα Ναθαναήλ, Καθηγούμενο της Ιβηριτικής μας αδελφότητος;
Τον πράο, ταπεινό
και μειλίχιο, τον όντως Ισραηλίτη, «εν ω δόλος ουκ έστι», τον πνευματικό
παραστάτη και πατρικό αντιλήπτορα της συνοδείας μας.
Η Ιβηριτική αδελφότητα αποτελεί για εμάς την
πνευματική μας οικογένεια, ενώ για εκείνους γινόμαστε η μοναστική τους
προέκταση.
Το ενδιαφέρον και η αγωνία του, ιδιαιτέρως σε
όλη αυτήν την περίοδο, μας απέδειξαν πόσο συμπονούσε μαζί μας.
Ευγνωμοσύνη εκφράζουμε προς τον Σεβασμιότατο
Μητροπολίτη Σταγών και Μετεώρων, κύριο Θεόκλητο, και προς τον Καθηγούμενο του
Μεγάλου Μετεώρου, Γέροντα Νήφωνα, διότι από την πρώτη στιγμή του ατυχήματος
στάθηκαν στην κυριολεξία δίπλα μας, αφού αυτό συνέβη κοντά στη μητροπολιτική
περιφέρεια των Σταγών.
Εξάλλου, η Μονή του Μεγάλου Μετεώρου είναι η
Μονή της μετανοίας μας και η απαρχή της ανάξιας λόγου μοναχικής μας πορείας.
Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ένα κομμάτι της
καρδιάς μας είναι ακόμη σκαρφαλωμένο επάνω στους γιγάντιους και αγιασμένους
βράχους της οσιακής λιθουπόλεως των Σταγών.
Σεβαστοί όσιοι γέροντες και υπέρ λίαν αγαπητοί
Αγιορείτες μοναστές, ατενίζουμε τα τίμια πρόσωπά σας και, εκ μέσης ζεούσης
καρδίας, σας ευγνωμονούμε για την παρουσία σας τόσο στο ιερό κελί μας όσο και
σήμερα εδώ, στο Πρωτάτο.
Σας ευχαριστούμε για τη συμπαράσταση, τη
συνοδοιπορία και τη συναντίληψη καθ’ όλη τη διάρκεια της εν Αγίω Όρει μοναχικής
μας ζωής.
Όλως δε ιδιαιτέρως και εξαιρέτως κατά την περίοδο αυτού του
προσωπικού μας Γολγοθά.
Ευχαριστούμε και όλους εσάς, αδελφοί μας
πεφιλημένοι, που υποστήκατε τον κόπο, αφιερώσατε τον χρόνο και δεν υπολογίσατε
τα έξοδα, ώστε να βρίσκεστε εδώ συμπροσευχόμενοι στην κοίμηση του αδελφού μας,
πατρός Ευσεβίου.
Όλοι τον γνωρίσατε στη ζωή σας.
Είμαι βέβαιος
πως όλοι σας έχετε κάποια αγαθή ανάμνηση από την αναστροφή μαζί του.
Κρατήστε την ανάμνηση αυτή ως υπενθύμιση
προσευχής για εκείνον.
Ιδιαίτερα ευχαριστούμε τους αδελφούς μας από τη
Λάρισα, οι οποίοι, καθ’ όλη τη διάρκεια της δοκιμασίας στο Πανεπιστημιακό
Νοσοκομείο της πόλης, στάθηκαν σαν φύλακες άγγελοι στο πλευρό του πατρός
Ευσεβίου και σήκωσαν μεγάλο μέρος από το βάρος του σταυρού, το οποίο ίσως,
χωρίς εκείνους, θα φάνταζε εντελώς ασήκωτο.
Ο Θεός να ανταποδώσει την αγάπη σας.
Σεβασμιότατοι, σεβαστοί πατέρες και αδελφοί.
Όταν πρωτοήρθαμε εδώ, στον Ιερό Άθωνα,
είπα
στους πατέρες της συνοδείας μας
ότι η φιλοδοξία μας είναι
να μας αξιώσει η
Παναγία
να γίνουμε ένα γαϊδουράγκαθο μέσα στο Περιβόλι της.
Στα αγιασμένα αυτά χώματα,
τα ποτισμένα από τον
ασκητικό ιδρώτα
και τα μαρτυρικά αίματα τόσων οσίων μοναχών,
σε εναποθέτουμε
σήμερα,
αγαπημένο μου παιδί,
πάτερ Ευσέβιε.
Είμαστε υπερβέβαιοι πως η κοινή μας Μητέρα και
Έφορος του Αγίου Όρους, η Θεοτόκος Παναγία μας, θα σε πάρει κοντά Της.
Αυτές,
μάλιστα, τις ημέρες της εορτής της Κοιμήσεώς Της, θα σε καταστήσει ένα ευώδες
και αμάραντο άνθος μέσα στο μυρίπνοο Περιβόλι Της.
Καλή Ανάσταση, πολύκλαυστο και πολυαγαπημένο
παιδί.
«Επί ολίγα στάθηκες πιστός,
επί πολλών θα σε
καταστήσει» ο Χριστός.
«Είσελθε εις την χαράν του Κυρίου σου»...
[Το video έφτιαξε ο συγγραφέας Κώστας Παναγόπουλος, ενώ την απομαγνητοφώνηση της ομιλίας ο δημοσιογράφος και φίλος Χρήστος Κωνσταντινίδης.
Θερμές ευχαριστίες
και στους 2...]
.gif)