...κερδίζουν άδικες μάχες
— γρήγορες, αποφασιστικές, οδυνηρές.
Όποιος έχει ειρηνικό πνεύμα
και καθαρή συνείδηση
βρίσκει τη σωστή απάντηση μόνο αργότερα —
όταν η στιγμή έχει πια περάσει,
όταν η μονομαχία έχει ήδη χαθεί.
Δεν είναι έλλειψη ευφυΐας,
όχι.
Είναι μια μορφή καθαρότητας ψυχής…
ίσως υπερβολικά αγνής για αυτόν τον κόσμο...
— Φιοντόρ
Ντοστογιέφσκι
...που σε χρειάζονται,
γίνε φίλος με αυτούς που εμπιστεύεσαι,
μίλα με αυτούς που σου αρέσουν,
να είσαι ευγνώμων σε αυτούς που σε εκτιμούν...
. ✍Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι
|εμείς από τον εκ των "συν αυτώ", Αναστάσιο Βαλάση
|Βλέπετε πως δεν εκτιθέμεθα μόνο εμείς...
Ο Κώστας ο Παναγόπουλος το έκανε και μάλιστα επανειλημμένα.
Εσύ;
"αμφ."
Κανείς δε γελάει με τη ΝΙΚΗ...
Θα ψήφιζε ΝΙΚΗ και Νατσιό ο Ντοστογιέφσκι;
Εξάπαντος, ναι.
Θα μπορούσε να ζητήσει ένα ψηφοδέλτιο για να ψηφίσει Νατσιό
κι άλλα είκοσι λευκά ψηφοδέλτια για να επιχειρηματολογήσει γραπτώς υπέρ της
επιλογής του και να τα ρίξει επίσης όλα μαζί μέσα στην κάλπη, γιατί,
άλλωστε, «με πειράζουν οι παλιάνθρωποι για την τάχα αδιαφώτιστη και
οπισθοδρομική μου πίστη στον Θεό», όπως έγραφε προς το τέλος της ζωής του
για τα μεγάλα πνεύματα της Δύσης που ήταν μικρονοϊκά ή μάλλον ζηλότυπα χωρίς να
καταλαβαίνουν ή να μη θέλουν με τίποτε να καταλάβουν τι αναζήτηση εκτυλίσσονταν
στον Ντοστογιέφκσι.
Για να ψηφίσεις ΝΙΚΗ πρέπει να το
καταλαβαίνεις πριν το κοροϊδέψεις και να το κοροϊδεύεις την ώρα που το κάνεις
για να μην το πάρεις πάνω σου για το πόσο σημαντικό είναι να επιλέγεις ένα
κόμμα που είναι μικρό αλλά όμως ντοστογιεφσκικά μεγάλο υπό την
έννοια της επιτέλους αποκάλυψης του, αλλά κυρίως της νηφαλιότητας, της
σωφροσύνης και της σοβαρότητας του, γιατί, εξάλλου: «Αν πιστεύω στον
Θεό, δεν το κάνω ως ηλίθιος ή φανατικός. Θέλουν να με διδάσκουν και γελούν με
τη στενότητα των αντιλήψεων μου! (Ντοστογιέφκσι)».
Ο Ντοστογιέφσκι θα ψήφιζε ΝΙΚΗ και Νατσιό μόνο και μόνο για
την αξιοπρέπεια του βάθους ή το βάθος της αξιοπρέπειας μιας ευλογημένης
προσπάθειας που θα πάει μέχρις εκεί που το ευδοκεί ο Θεός. Κανείς δε γελάει με
τη ΝΙΚΗ. Εδώ δεν υπάρχουν ηλίθιοι ή φανατικοί ή άνθρωποι που τα μεγάλα τάχα
πνεύματα θα τους πειράξουν για την αδιαφώτιστη πίστη στον Θεό.
Ο Ντοστογιέφσκι θα ψήφιζε Νατσιό μόνο και μόνο γιατί
πιστεύει στον Θεό και κανείς δε γελάει με τη ΝΙΚΗ και τον Νατσιό.
Κ.Γ.Π. - 31 Δεκ. 2022
* Ο Κώστας Παναγόπουλος ασχολείται με το ορθόδοξο
θεολογικό κείμενο για αρκετά χρόνια. Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί και
αναδημοσιευθεί σε ορθόδοξους διαδικτυακούς τόπους ευρείας επισκεψιμότητας. Έχει
εργασθεί ως εξωτερικός πολιτικός συντάκτης σε εφημερίδες και περιοδικά, ως
κειμενογράφος, ως συντάκτης πρακτικών συνεδριάσεων, απασχολούμενος και σε άλλες
εργασίες που δεν είχαν να κάνουν με το γράψιμο. Από το 2018 και για μία τριετία
εργάστηκε ως συντάκτης πλήρους απασχόλησης σε διαδικτυακό Πρακτορείο
Εκκλησιαστικών Ειδήσεων. Στα τέλη του 2021 κυκλοφόρησε σε Ελλάδα και Κύπρο από
τις Εκδόσεις Άθως το πρώτο συγγραφικό έργο του, «Ο Κορυφαίος της Αγάπης – ΓέρωνΙωσήφ Βατοπαιδινός», το οποίο σε σύντομο χρονικό διάστημα μεταφράστηκε και
κυκλοφόρησε στα Ρουμανικά από τις Εκδόσεις Egumenita. Τον Δεκέμβριο του 2022
ήρθε σε κυκλοφορία σε Ελλάδα και Κύπρο το δεύτερο συγγραφικό έργο του,
«Βατάτζης, Ο Πατέρας των Ελλήνων» και πάλι από τις Εκδόσεις Άθως, ενώ, στο
μεταξύ, συνεχίζει να αρθρογραφεί για την Ορθοδοξία και τον Ελληνισμό και καθετί
γοητευτικό από Αγίους μαζί με Ήρωες.
Μέρος Α.
Ο Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι έλεγε:
«Να σταματάτε σε κάποια φωτεινά σημεία της ζωής σας, να τα κρατάτε στη μνήμη σας και τότε θα είναι όλα καλά στη ζωή σας».
Ο δισέγγονος του συγγραφέα, ο Ντμίτρι Ντοστογιέφσκι, μοιράστηκε μαζί μας τέτοια «φωτεινά σημεία» της ζωής του, καθώς και μίλησε για τους αντιπροσώπους αυτού του περίφημου γένους, για τη δύναμη της μητρικής προσευχής και για το θαύμα της θεραπείας του, μπροστά στην εικόνα της Παναγίας της Στάραγια Ρούσα.
Ντμίτρι Ντοστογιέφσκι: «Είχα θεραπευτεί και βαφτιστεί στη Στάραγια Ρούσα».
Για την πορεία προς την πίστη και τη νίκη επί του καρκίνου
Ντμίτρι Ντοστογιέφσκι
Η ασθένειά μου μ’ έσπρωξε προς την πίστη. Όταν ήμουν 25 χρονών, διαγνώστηκα με καρκίνο. Μου έκαναν εγχείρηση και μετά πέρασα έξι μήνες σε Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, στην οδό Τσαϊκόβσκογκο στο Λένινγκραντ, όπου έκανα χημειοθεραπείες. Πολεμούσα αυτήν την αρρώστια όσο μπορούσα. Όταν με πήγαν για την εγχείρηση χωρίς καμία προετοιμασία, είπα στους γιατρούς: «Γιατί έτσι; Φοβάμαι». Και μου αποκρίθηκαν: «Στα χαρτιά σου γράφει “Cito”. Ξέρεις τι σημαίνει “Cito”; Στα Λατινικά είναι “επείγον”. Θέλουμε να σε σώσουμε». Και τους είπα: «Εντάξει. Να με σώσετε». Δηλαδή, εκείνην τη στιγμή, επρόκειτο για ζωή ή θάνατο.
Με θαυμαστό τρόπο, εκείνην την περίοδο στην Αγία Πετρούπολη βρέθηκε κάποιος Γιαπωνέζος μεταφραστής, ο οποίος εργαζόταν πάνω στη μετάφραση των έργων του Ντοστογιέφσκι. Η Ιαπωνία τότε ήταν μία από τις πιο προηγμένες χώρες στην παραγωγή αντικαρκινικών φαρμάκων. Η μαμά μου, νυν μακαριστή, του έστειλε τότε επιστολή, παρακαλώντας τον να σώσει τον απόγονο του Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι (μετά από καιρό παρέδωσα αυτές τις επιστολές στο μουσείο). Όταν μετά από μία εβδομάδα έφερα το κουτί με το φάρμακο στην προϊσταμένη της μονάδας μας, εκείνη δεν μπορούσε να πιστέψει ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό: «Παραγγέλνουμε αυτό το φάρμακο ονομαστικά, μέσω Μόσχας! Το όνομά σας δεν ήταν στη λίστα. Κι εσείς μετά από μία εβδομάδα φέρνετε αυτό το φάρμακο!». Κι εγώ της απάντησα με μεγάλη περηφάνια: «Είμαι ο Ντοστογιέφσκι, απόγονος του Φιόντορ Μιχάιλοβιτς, τον οποίο γνωρίζουν σε όλο τον κόσμο. Γι’ αυτό είναι φυσικό όλος ο κόσμος να είναι έτοιμος να με βοηθήσει να συνεχίσω τη ζωή μου».
Δεν πέθανα από καρκίνο κι έμεινα ζωντανός, χάρη στην προσευχή της μητέρας μου
Αυτή είναι η μία πλευρά. Η άλλη ήταν η μητέρα μου, η οποία ύστερα από 50 χρόνια μετά τη βάφτισή της πήγε στην εκκλησία, να προσευχηθεί για τον άρρωστο γιο της. Θεωρώ ότι η δεύτερη αιτία τού ότι έμεινα ζωντανός είναι η προσευχή της μητέρας μου. Εκείνη ξέχασε όλες τις παραδόσεις, που πρέπει να τηρηθούν σ’ ένα ναό, και απλώς απευθύνθηκε στον Θεό ως μητέρα: «Κύριε! Σώσε τον γιο μου! Ας ζήσει!». Για να βοηθήσει σε κάποιον ο Θεός, χρειάζονται η πίστη, η ψυχή και η άμεση έκκληση στον Θεό. Εμένα μ’ έχει βοηθήσει πολλές φορές ο Θεός.
Εγώ προσωπικά κατάφερα να νικήσω τον καρκίνο δυο φορές. Να με πιστέψετε «ο Διάβολος δεν είναι τόσο τρομερός όσο τον παριστάνουν». Πρέπει μόνο να μην τα παρατάτε, αλλά να πιστεύετε ότι θα τα καταφέρετε. Δεν πρέπει να περιμένετε να εκδηλωθούν τα συμπτώματα, δηλαδή η αδιαθεσία και οι πόνοι (ο ίδιος ο όγκος δεν πονά), αλλά να κάνετε εξετάσεις, τουλάχιστον μια φορά το χρόνο. Οι θετικές εξελίξεις [στον τομέα της υγείας] βασίζονται στο γεγονός ότι ανακάλυπτα όλες τις αρρώστιες μου έγκαιρα.
Είναι επίσης σημαντικό να μην αφήνετε κάποιον άρρωστο άνθρωπο μόνο του με αυτήν την τρομερή ασθένεια, αλλά να συμβάλλετε στην πίστη του να τα καταφέρει. Δεν είναι λιγότερο σημαντικό και ο ίδιος ο άρρωστος να είναι σε καλή διάθεση και ακριβώς κατά τη διάρκεια της περιόδου αρρώστιας ν’ απασχολείται με κάτι το ευχάριστο. Η εμπειρία μού λέει ότι οι δυνάμεις του ιδίου του ανθρώπινου οργανισμού λειτουργούν με σκοπό ο άνθρωπος να θεραπευτεί. Γι’ αυτό πάντα εύχομαι σε όλους καλή υγεία!
«Ο Θεός με θεράπευσε από το έλκος, μπροστά στην εικόνα της Παναγίας στη Στάραγια Ρούσα»
Στάραγια Ρούσα. Ο ναός του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου.
Στη Στάραγια Ρούσα πραγματοποιείται τακτικά το συνέδριο «Ντοστοέβσκιε τστένιγια» («Αναγνώσεις του Ντοστογιέφσκι») και επί πολλά χρόνια αυτό το συνέδριο έχει ως πνευματικό αρχηγό του τον Μητροπολίτη Νόβγκοροντ και Στάραγια Ρούσα κ. Λεβ. Ακολουθώντας τη μακρόχρονη παράδοση, το συνέδριο αρχίζει με τη Θεία Λειτουργία στον ναό του Αγίου μεγαλομάρτυρα Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, έναν απ’ τους παλαιότερους ναούς στη Στάραγια Ρούσα. Ο Φιόντορ Μιχάιλοβιτς ήταν ενορίτης αυτού του ναού.
Ένιωσα ότι πρέπει να πλησιάσω ακριβώς αυτήν την εικόνα. Την πλησίασα και ξαφνικά ξέσπασα σε κλάματα...
Αυτός ο ναός είναι ιδιαίτερος για μένα. Κάθε φορά στη Στάραγια Ρούσα αισθανόμουν τρομερούς πόνους, λόγω του ότι το τοπικό νερό είναι τελείως διαφορετικό απ’ ό,τι στο Λένινγκραντ. Ταλαιπωρήθηκα φοβερά, εξ αιτίας της ασθένειάς μου. Και ξαφνικά, μια μέρα, κάτι με οδήγησε στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Οι γιαγιάδες σκούπιζαν το πάτωμα και δεν ετελείτο καμία ακολουθία τότε. Καταλάβαινα ότι είχα πάει εκεί σε λάθος χρόνο και δεν υπάρχει κανένας άλλος προσευχητής εκτός από μένα. Αλλά η καρδιά μου εκείνην τη στιγμή απευθύνθηκε στη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Στάραγια Ρούσα. Αισθάνθηκα ότι πρέπει να πλησιάσω ακριβώς αυτήν την εικόνα... Την πλησίασα και βίωσα κάποιου είδους κάθαρση. Είμαι μεγάλος άνδρας και ξαφνικά ξέσπασα σε κλάματα... Έφυγα από την εκκλησία, μην καταλαβαίνοντας τι μου είχε συμβεί.
Πέρασε μια μέρα. Και ξαφνικά ανακάλυψα ότι ο πόνος εξαφανίστηκε και ότι είμαι απολύτως υγιής, αισθανόμενος μάλιστα και πιο δυνατός. Πέρασα ακόμη μια μέρα εκεί, άκουσα τις ομιλίες των συμμετεχόντων στο συνέδριο και την επόμενη μέρα έλαβε χώρα το επίσημο κλείσιμο του συνεδρίου, με δεξίωση, στην οποία παρευρέθηκε σύσσωμη η διοίκηση της Στάραγια Ρούσα. Βλέποντας εμένα, όλοι ρωτούσαν με απορία: «Ντμίτρι Αντρέεβιτς, επιτέλους, λαμβάνετε μέρος στην αποχαιρετηστήρια δεξίωσή μας. Τι ωραία που είναι!». Από τότε η αρρώστια μου σαν να έχει εξαφανιστεί εντελώς.
Η εικόνα της Παναγίας Στάραγια Ρούσα, στον ναό του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, στο χωριό Στάραγια Ρούσα. Φωτογραφία: russablago.ru Σε ηλικία 45 χρονών, δηλαδή σε αρκετά μεγάλη ηλικία, βαφτίστηκα στη Στάραγια Ρούσα, όπου αργότερα πήγα να γιορτάσω και τα 60α μου γενέθλια. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ακριβώς στη Στάραγια Ρούσα, έλαβαν χώρα η θεραπεία μου, καθώς κι ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα της ζωής μου, η βάπτισή μου. Με την ευλογία των ιερέων από τον ναό του Αγίου Γεωργίου, διηγούμαι παντού για τη θαυμαστή θεραπεία μου από το έλκος. Και χαίρομαι πάρα πολύ, όταν με πλησιάζουν κάποιοι άνθρωποι και λένε: «Ξέρετε, εμένα μου είχε συμβεί το ίδιο». Θεραπεύτηκαν όχι μόνο από τις ασθένειές τους, αλλά και λύθηκαν διάφορα προβλήματα στη ζωή τους, ύστερα από την προσευχή τους στην εικόνα της Παναγίας Στάραγια Ρούσα. Όλοι οι πιστοί, που τυγχάνει να βρεθούν στη Στάραγια Ρούσα, προσπαθούν να προσκυνήσουν την εικόνα.
Την έφεραν οι Έλληνες από την Ολβιόπολη, κατά τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού στη Ρωσία και η εικόνα βρισκόταν στη Στάραγια Ρούσα μέχρι τον 17ο αιώνα. Κατά τη διάρκεια της πανούκλας, το 1655, ένας κάτοικος της πόλης Τίχβιν είδε σε όραμα ότι ο λοιμός μπορεί να σταματήσει, αν θα μεταφερθεί εκεί η εικονα της Παναγίας Στάραγια Ρούσα και η εικόνα της Παναγίας Τίχβιν θα μεταφερθεί στη Στάραγια Ρούσα. Μετά την ανταλλαγή των εικόνων, οι κάτοικοι του Τίχβιν δεν έφεραν πίσω την εικόνα και μόνο τον 18ο αιώνα επέτρεψαν να φτιαχτεί αντίγραφο της εικόνας Στάραγια Ρούσα. Την 4η Μαΐου του 1768 το αντίγραφο μεταφέρθηκε στη Στάραγια Ρούσα, γεγονός το οποίο καθιερώθηκε ως γιορτή. Το δεύτερο πανηγύρι καθιερώθηκε τη 18η Σεπτεμβρίου, όταν το πρωτότυπο της εικόνα επιστράφηκε στη Στάραγια Ρούσα. Φέτος θα συμπληρωθούν 130 χρόνια από αυτό το ιστορικό γεγονός.
~ Δες αν θες και το Β΄μέρος:
Ο Ντμίτρι Ντοστογιέφσκι: «Είχα θεραπευτεί και βαφτιστεί στη Στάραγια Ρούσα».
~ Όλες οι αναρτήσεις μας για τον αγαπημένο μας Φιόντορ,
πατώντας πάνω στην κάρτα...
Δε θέλανε να πιστέψουνε πως άλλοτε ήτανε αθώοι κι ευτυχισμένοι.
Κορόιδευαν αδιάκοπα το ότι μπορεί παλιότερα να ήταν ευτυχισμένοι, και λέγανε πως ήταν όνειρο»
Μάθανε να λένε ψέματα και τους άρεσε το ψέμα, και μάθανε την ομορφιά του ψέματος. Ίσως, όλ' αυτά ν' αρέσανε πολύ αθώα, για τ' αστεία, από απλή φιλαρέσκεια, σαν ένα ευχάριστο παιχνίδι, κι ίσως πραγματικά εξ αιτίας κάποιου μορίου, μα αυτό το μόριο εισχώρησε μεσ' στην καρδιά τους και τους φάνηκε ευχάριστο. Ύστερα από λίγο, γεννήθηκε κι η ηδυπάθεια, η ηδυπάθεια γέννησε τη ζηλοτυπία, η ζηλοτυπία τη σκληρότητα...
Α, δεν ξέρω, δε θυμάμαι, μα σε λίγο, πολύ γρήγορα, χύθηκε το πρώτο αίμα: αυτό τους κατέπληξε, τους τρόμαξε, κι άρχισαν ν' απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο, και να χωρίζονται. Σχηματίστηκαν συμμαχίες, μα εναντίον των άλλων. Ακούστηκαν μομφές και κατηγορίες.
Μάθανε τ' είναι ντροπή, και κάνανε αρετή τη ντροπή. Άρχισε ένας αιώνας αγώνων για την ιδιοτέλεια, τον ατομικισμό, την προσωπικότητα, τη διάκριση του δικού μου και του δικού σου Τους γεννήθηκε μέσα τους το αίσθημα της τιμής, και κάθε συμμαχία ύψωσε πάνω της το λάβαρό της.
Άρχισαν να κακομεταχειρίζονται τα ζώα, και τα ζώα φύγανε από κοντά τους για να κρυφτούνε μεσ' στα δάση και τους εχθρεύτηκαν. Άρχισε ένας αιώνας αγώνων για την ιδιοτέλεια, τον ατομικισμό, την προσωπικότητα, τη διάκριση του δικού μου και του δικού σου.
Αρχίσανε να μιλούνε διαφορετικές γλώσσες. Μάθανε τη θλίψη κι αγαπήσανε τη θλίψη. Ποθήσανε την οδύνη κι είπανε πως μόνο με την οδύνη αποκτιέται η αλήθεια. Κι έκανε την εμφάνισή της η επιστήμη.
Σα γίνανε κακοί, τότες αρχίσανε να μιλάνε για την αδελφοσύνη και τον ανθρωπισμό, και τότες καταλάβανε αυτές τις ιδέες.
Σαν γίνανε εγκληματίες, τότες επινοήσανε τη δικαιοσύνη και θεσπίσανε πλήρεις κώδικες για να τη διατηρήσουν, κι ύστερα, για να εξασφαλίσουν το σεβασμό γι' αυτούς τους κώδικες, θεσπίσανε τη λαιμητόμο. Τώρα πια, πολύ αμυδρά θυμούνταν αυτά που είχανε χάσει, και μάλιστα δε θέλανε να πιστέψουνε πως άλλοτε ήτανε αθώοι κι ευτυχισμένοι. Κορόιδευαν αδιάκοπα το ότι μπορεί παλιότερα να ήταν ευτυχισμένοι, και λέγανε πως ήταν όνειρο.
Και μάλιστα δεν μπορούσαν να το φανταστούν αισθητά ή εικονικά, κι όμως, τι θαυμαστό και παράξενο πράγμα! Mόλο που λέγανε πως ήτανε παραμύθι για μωρά παιδιά, ωστόσο, μεγάλη ήταν η επιθυμία τους να ξανακατακτήσουν την αθωότητα και την ευτυχία Μόλο που είχαν χάσει την πίστη τους στη παλιά τους ευτυχία, μόλο που λέγανε πως ήτανε παραμύθι για μωρά παιδιά, ωστόσο, τόσο μεγάλη ήταν η επιθυμία τους να ξανακατακτήσουν την αθωότητα και την ευτυχία, που γονατίσανε μπροστά στους πόθους της καρδιάς τους, χτίσανε ναούς και προσεύχονταν στην ιδέα τους, στην «επιθυμία» τους, μόλο που ξέρανε πως ήταν απραγματοποίητη, μα δεν παύανε να τη λατρεύουν με προσευχές και δάκρυα.
Κι όμως, αν μπορούσαν να ξαναγυρίσουν σ' αυτή την κατάσταση της αθωότητας και της ευτυχίας που είχανε χάσει, κι αν τους έδειχναν αμυδρά και τους ρωτούσαν αν πραγματικά θέλανε να ξαναγυρίσουν — σίγουρα θ' αρνιόνταν.
Σ' αυτό μου απαντούσαν: «Είμαστε ψεύτες, κακοί και άδικοι∙ έστω∙ το ξέρουμε, κλαίμε κι υποφέρουμε γι' αυτό και επιβάλλουμε στους εαυτούς μας μαρτύρια και τιμωρίες χειρότερες ίσως από κείνες που θα μας επιβάλει ο Φιλεύσπλαχνος Κριτής σα μας δικάσει, και που ούτε τ' όνομά του δεν ξέρουμε.
Μα έχομε την επιστήμη και χάρη σ' αυτήν θα ξαναβρούμε την αλήθεια, και τότες θα την αποδεχτούμε συνειδητά. Η γνώση είναι ανώτερη απ' το συναίσθημα, κι η συνείδηση της ζωής ανώτερη απ' τη ζωή. Η επιστήμη θα μας δώσει τη σοφία, η σοφία θα μας αποκαλύψει τους νόμους και η γνώση των νόμων της ευτυχίας είναι πάνω από την ευτυχία.» Αυτά λέγανε και, ύστερα από κάτι τέτοια λόγια, ο καθένας ξανάρχιζε ν' αγαπάει τον εαυτό του με ολοένα πιο εγωιστική αγάπη, γιατί θα τους ήταν αδύνατο να κάνουν διαφορετικά.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι
"Το όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου"
Αναρτήθηκε από PROSKINITIS
[Δεν ομολογεί Ιησού Χριστό μόνο ο Άρης.
Γράφει η Ρωσίδα Αναστασία Νταβίντοβα
Στις οθόνες προβάλλεται η ταινία «Ο Άνθρωπος του Θεού» της Γελένα Πόποβιτς, αμερικανίδας σκηνοθέτη σερβικής καταγωγής. Τώρα, ο ήρωας της ταινίας, ο Άγιος Νεκτάριος Αιγίνης, Μητροπολίτης Πενταπόλεως, είναι ένας από τους περισσότερο τιμώμενους στην Ελλάδα Αγίους. Εκατό χρόνια πριν, ωστόσο, οι ομόθρησκοί του έκαναν τα πάντα ώστε η ζωή του να είναι αβάσταχτη. Η Γελένα Πόποβιτς διηγείται για το πώς η ιστορία των δεινών που αντιμετώπιζε ο Άγιος Νεκτάριος έγινε θέμα κινηματογραφικής ταινίας και γιατί η ταινία είναι σημαντική για μας.
Ξεκίνησα να γράφω σενάρια για ταινίες, κάπου το 2000. Ζούσα τότε στο Λός Άντζελες και παρακολουθούσα μαθήματα στη Σχολή Ηθοποιών. Η πίστη ήδη έπαιζε στη ζωή μου σημαντικό ρόλο. Διάβαζα βίους αγίων και με ενέπνεαν, όπως εμπνέουν οποιονδήποτε που κάνει τα πρώτα του βήματα στην Εκκλησία. Αλλά ποτέ δεν περίμενα ότι η ίδια θα γύριζα ταινία για Άγιο, μέχρι που το 2011 πέθανε ο πατέρας μου.
Ο θάνατός του ήταν για μένα πολύ βαριά δοκιμασία. Τα τελευταία εννέα χρόνια της ζωής του, δεν είχαμε ειδωθεί. Ούτε στην κηδεία του, στο Βελιγράδι, δεν μπόρεσα να πάω: η πράσινη κάρτα μου δεν ήταν έτοιμη. Εάν έφευγα, δε θα μπορούσα να επιστρέψω πίσω στον άντρα μου και στα παιδιά μου. Μόνο ένα χρόνο μετά, μπόρεσα να πάω στο Βελιγράδι για να τιμήσω τη μνήμη του πατέρα μου, την ημέρα της κοίμησής του. Εκεί, στο εκθετήριο της Μονής, που βρίσκεται κοντά στο σπίτι του πατέρα μου, έπεσε στα χέρια μου ένα βιβλίο για τον Άγιο Νεκτάριο.
Είχα ακούσει και νωρίτερα για αυτόν τον Άγιο, αλλά δεν είχα διαβάσει κάτι. Αγόρασα το βιβλίο για να απασχολήσω τον εαυτό μου στο ταξίδι της επιστροφής μου στο Λος Άντζελες. Όμως, όταν άρχισα να το διαβάζω, παρουσιάστηκε μέσα μου μια ανεξήγητη αίσθηση, λες και αυτή η ιστορία ήταν γραμμένη μέσα στην ίδια την ψυχή μου. Στη ζωή του Αγίου Νεκταρίου βρήκα πάρα πολλά κοινά σημεία με τη ζωή του πατέρα μου.
Ο πατέρας μου ήταν ένας ασυνήθιστος άνθρωπος. Βέβαια, δεν ήταν θρησκευόμενος (και λογομαχούσαμε για την πίστη πολλές φορές). Ήταν, όμως, ένας ενάρετος άνθρωπος. Όπως και ο Άγιος Νεκτάριος, αντιμετώπιζε τελείως άδικους διωγμούς. Κατηγορηματικά αρνούνταν να κάνει πράγματα που θεωρούσε ανήθικα και ανέντιμα. Γι΄ αυτό, τον είχαν απολύσει από τη δουλειά. Είχαν βρεθεί έξι ψευδομάρτυρες, οι οποίοι τον συκοφάντησαν… Ήταν μια από τις αιτίες που με ανάγκασαν να φύγω από τη Σερβία. Ένιωθα ότι αν ζούσαμε σε κάποιο άλλο μέρος, ο πατέρας μου, με τις πολύπλευρες γνώσεις του και την τιμιότητά του, δε θα αντιμετώπιζε διωγμούς, αλλά θα απολάμβανε σεβασμό και τιμές.
Αυτή η απροσδόκητη σύμπτωση στις ζωές του πατέρα μου και του Αγίου Νεκταρίου, τον οποίον εκδίωκαν κρατικές και εκκλησιαστικές αρχές, ακριβώς για την αγιότητά του και τη χριστιανική ζωή του, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Χριστού, αυτή η σύμπτωση, λοιπόν, με ενέπνευσε να γυρίσω αυτήν την ταινία. Ήθελα να κάνω ταινία για έναν άνθρωπο, τον οποίον εκδίωκαν με όλη την σκληρότητα, αλλά που παρόλα αυτά, σε όλη τη ζωή του έμεινε ακράδαντα πιστός και δεν παραδόθηκε ούτε μια φορά, ό, τι και να του συνέβαινε.
Υπάρχει και ένα άλλο σημείο, το οποίο κάνει την ιστορία του Αγίου Νεκταρίου πολύ οικεία για μένα προσωπικά: έχοντας φύγει από το σπίτι μου για ξένη χώρα, στα 16-17 μου, έμεινα παντελώς μόνη. Συνέβαινε μέρες ολόκληρες να μην βγαίνω από το δωμάτιό μου στη φοιτητική εστία, στο Μανχάταν. Συνέβαινε να μην έχω να φάω. Δεν είχα απολύτως κανέναν για να μπορώ να στηριχτώ. Οπότε, τότε πήγαινα στην εκκλησία και ζητούσα από τον Κύριο να με προσέχει, επειδή απλούστατα δεν υπήρχε κανείς άλλος.
Και είχα την απόλυτη πραγματική αίσθηση ότι έχω Πατέρα, ο οποίος με φροντίζει και με τον οποίον μπορώ να επικοινωνώ. Το ένιωθα, παρόλο που τότε δεν είχα βαπτιστεί. Και αν κοιτάξουμε τα ημερολόγιά μου εκείνης της περιόδου, σε κάθε γραμμή απευθυνόμουν στον Θεό, η κάθε σελίδα είχε παραλήπτη τον Χριστό και είναι γεμάτη ευχαριστία για την φροντίδα Του για μένα! Στην ταινία υπάρχει μια σκηνή – πολύ προσωπική για μένα – τότε που ο Άγιος Νεκτάριος κάθεται μόνος του στο δωμάτιό του σκεπτόμενος: τι συνέβη; Τι λάθος έκανε; Γιατί δεν του μιλάει κανείς; Ακριβώς, όπως κι εγώ, τότε που καθόμουν κλεισμένη στο φοιτητικό μου δωματιάκι. Αυτήν την αίσθηση την θυμάμαι πολύ καλά. Και όταν γυρίζαμε αυτή τη σκηνή, τους έδιωξα όλους από το δωμάτιο, πλησίασα τον ηθοποιό που παίζει τον Άγιο Νεκτάριο και άρχισα να του διηγούμαι… Όχι, δεν του έλεγα πώς να παίζει το ρόλο του (ποτέ δε μαθαίνω τους ηθοποιούς πώς να παίζουν). Αλλά άρχισα να του λέω τι νιώθει ένας άνθρωπος σε μια τέτοια «άστεγη» κατάσταση.
Ελπίζω, αυτή η σκηνή να βγήκε δυνατή, επειδή είναι αληθινή, εκφράζει κάτι που βίωσα εγώ η ίδια.
Ποτέ ξανά δεν είχα τόσο κοντινή συνάντηση με τον Θεό από τότε που δεν είχα τι να φάω και δεν είχα κάποιον για να απευθυνθώ. Πόσο θα ήθελα ξανά να νιώσω αυτό που ένιωθα τότε! Ξέρω πόσο σε απογειώνουν κάτι τέτοιες στιγμές. Δόξα τω Θεώ, η πίστη μου αποδείχτηκε αρκετά ανθεκτική! Ήξερα ότι, μόλις απευθυνθώ στον Θεό, πάντα θα νιώθω την παρουσία Του, την παρουσία Αυτού ο Οποίος μου δίνει τόση αγάπη και σιγουριά, ώστε να μην έχω ίχνος φόβου. Συνήθως, αυτό το ένιωθα όταν είχα φοβερές δυσκολίες. Η άνεση καταστρέφει τη δυνατότητα συνάντησης με τον Θεό. Η προσευχή γίνεται πολύ πιο δυνατή, όταν η καρδιά σου είναι ραγισμένη, όταν πάσχεις, όταν δεινοπαθείς. Δεν υπάρχει δυνατότητα να το εξηγήσεις και δεν υπάρχει νόημα να το συζητάμε, απλώς το νιώθεις πολύ ξεκάθαρα. Το ξέρεις, τέλος.
Πολλά χρόνια μετά, άρχισα να συμμετέχω ενεργά στη ζωή της Εκκλησίας και αυτή η αίσθηση επαναλήφτηκε, όταν για πρώτη φορά μετάλαβα των Αχράντων Μυστηρίων. Γελούσα και έκλαιγα ταυτόχρονα.
Οι άνθρωποι νόμιζαν ότι ήμουν μεθυσμένη, παρόλο που ούτε μια φορά στη ζωή μου δεν έκανα κατάχρηση αλκοόλ. Και εγώ, θυμάμαι, σκεφτόμουν: να το, αυτό είναι!
Αν κάποτε αξιωθήκατε να αισθανθείτε χαρά στη μέση της πιο μαύρης νύχτας, στα μέσα των πιο μεγάλων δυσκολιών, θα πιαστείτε σφιχτά από αυτή τη χαρά και θα προσπαθήσετε να την κρατήσετε.
Δεν μπορούν να το καταλάβουν οι άνθρωποι που δεν είχαν αντίστοιχη εμπειρία.
Ο σύγχρονος κόσμος, γενικώς, δεν αντιλαμβάνεται καλά, σε τι συνίσταται η αξία της πίστης. Πολύ συχνά διαπιστώνουμε ότι πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να εκδιώξουν από τη ζωή τους κάθε τι που σχετίζεται με την πίστη.
Όμως, στην πραγματικότητα, αυτοί οι άνθρωποι εκδιώκουν την αγάπη, καταστρέφουν τη μοναδική δυνατότητα να ζούμε σε αυτόν τον κόσμο εν χαρά! Και τι προτείνουν ως αντάλλαγμα; Κάποια χάπια, τα οποία θα πρέπει να τα καταπιώ και να προσποιούμαι την ευτυχισμένη.
Όχι! Εγώ βρήκα την αληθινή ευτυχία. Αυτή η ευτυχία είναι με τον Χριστό. Και κανένας δεν μπορεί να μου την πάρει.
Πιθανόν, άτυπος δάσκαλός μου στο πνευματικό πεδίο να υπήρξε ο Ντοστογιέφσκι, τον οποίον διάβαζα σε όλη μου την εφηβεία, ασταμάτητα.
Και ιδού σε τι είναι, όπως νομίζω, μεγάλος:
Ο Ντοστογιέφσκι περιέγραψε όλη την αθλιότητα αυτού του κόσμου, όλες τις δυσκολίες της ζωής μας, όλη τη ματαιότητα του θανάτου και των δεινών. Ωστόσο, χάρη στη στιβαρή, προσωπικά δοκιμασμένη πίστη στον Χριστό, αποδείχτηκε ικανός να ρίξει φως σε αυτόν τον κόσμο.
Και είναι ακριβώς αυτό, που φανερώνει με τη ζωή του ο άγιος Νεκτάριος. Είναι το τι μπορεί να μας διδάξει. Η ιστορία της ζωής του Αγίου σε αυτόν τον κόσμο, όπου όλοι δεινοπαθούν, είναι ικανή να μας δώσει ελπίδα.
Ο καθένας μας έχει κάποιες δυσκολίες. Όλοι ψάχνουμε το δρόμο μας στο σκοτάδι και η ζωή πολλών ανθρώπων είναι πολύ πιο δύσκολη από τη δική μας. Η ταινία μου απευθύνεται σε αυτούς, σε αυτούς που προσπαθούν να βρουν σε αυτήν τη ζωή έστω κάποιο νόημα, να καταλάβουν γιατί συμβαίνουν πράγματα που προκαλούν τόσο δυνατό πόνο.
Δεν είναι τυχαίο που στο τέλος της ταινίας εμφανίζεται η αίσθηση της ανάστασης. Ο παράλυτος άνθρωπος, που αργοπεθαίνει στο νοσοκομείο, δίπλα στον Άγιο Νεκτάριο, μόλις ο Άγιος εκδήμησε εις Κύριον, ξαφνικά αρχίζει να κινείται. Αυτό το περιστατικό μπορούμε να το ονομάσουμε θαύμα. Είναι πραγματική ιστορία, όμως. Στην Ελλάδα την ξέρουν όλοι. Αυτό συνέβη το 1920. Έχει διασωθεί ακόμα και το δωμάτιο, όπου έγινε όλο αυτό. Και αυτό είναι ο συμβολισμός της ανάστασης: στο τέλος όλα θα είναι καλά.
Και το τελευταίο: γιατί νομίζω ότι η ιστορία του Αγίου Νεκταρίου είναι τόσο σημαντική σήμερα;
Ζούμε σε έναν κόσμο, όπου όλοι βλέπουν ειδήσεις, όπου τα ΜΜΕ, η τηλεόραση έχει τεράστια επιρροή.
Και τι κάνουν οι άνθρωποι στις οθόνες; Κουνάνε το δάκτυλο ο ένας στον άλλον και λένε: «Εγώ έχω δίκιο, ενώ εσύ όχι».
Φτάσαμε στο σημείο (ακόμα και στην περιοχή των ΗΠΑ, όπου ζω) οι άνθρωποι να αρχίζουν να μισούν ο ένας τον άλλον ακόμα και για τον πιο απλό λόγο.
Αν υποστηρίζεις άλλο πολιτικό κόμμα, σε συμπεριλαμβάνουν κατευθείαν στους εχθρούς.
Αν είσαι εναντίον του εμβολιασμού (ή το αντίθετο, «υπέρ», αλλά το σημαντικότερο δεν συμφωνείς μαζί μου) – είσαι εχθρός.
Η μικρότερη δυνατή απόκλιση της γνώμης σου από τη δική μου αμέσως σε κάνει εχθρό μου.
Και οτιδήποτε μπορεί να σταθεί ως αφορμή.
Αυτοί οι διαχωρισμοί και το μίσος αυξάνουν συνεχώς, και κανένας δε συγχωρεί.
Φτάσαμε σε πολύ επικίνδυνο σημείο, έτσι που μπορεί να φτάσουμε να έχουμε καταστρεπτικές επιπτώσεις.
Γι΄ αυτό, πρόθεσή μου είναι να δείξω το παράδειγμα ενός ανθρώπου, που παρόλα τα όσα του συνέβαιναν και παρόλα τα προβλήματα που είχε, ήξερε να συγχωρεί και να αγαπάει...
